MherT

EMEVİ DEVLETİ’NİN YIKILIŞ SEBEPLERİ


1-Önemli görevlere Emevi soyundan olanları getirmeleri

2-Arap olmayan Müslümanlara değer vermemeleri

3-Hz.Ali’nin oğullarının hilafeti ele geçirme çabaları

4-Hz.Muhammed’in amcası Abbas’ın soyundan gelenlerin Emevlere karşı olması

5-Fetihlerin durması

6-Emevi ailesi arasındaki geçimsizlik

7-Haricilerin faaliyetleri

8-Ebu Müslim Horasani’nin çıkardığı ayaklanma



*Emevi ailesi Abbasiler tarafından yok edilmiştir.



ABBASİLER
Kuruluş Tarihi: 750

Kurucusu: Ebu’l-Abbas Abdullah (Unvanı: Es-Saffah: Kan dökücü)

Başkenti: Bağdat

Yıkılış Tarihi: 1258



ABBASİLER DÖNEMİNDE TÜRKLERİN HİZMETLERİ
Abbasiler Mevali’yi Araplar ile eşit tuttular. Bu sebeple Türkler Abbasiler döneminde kitleler halinde Müslüman oldular.

Abbasiler ordularında görev alan Türkler için Samerra şehrini kurdular.



ABBASİLERİN DAĞILMASI
Halife Mutasım’ın ölümünden sonra Abbasiler parçalandı ve topraklarında bir çok İslam devleti kuruldu. Bu devletlere İslam tarihinde Tavaif-i Mülük ( Ülke insanları) adı verilir. Bu devletler:

1-Tolunoğulları

2-Akşitler (İhşidoğulları)

3-İdrisoğulları

4-Aglebiler

5-Fatımiler

6-Tahiroğulları

7-Saffariler

8-Samanoğulları

9-Büveyhoğulları



ABBASİLERİN YIKILIŞI
1258’de Cengiz Han’ın torunu Hülagu Han, Bağdat’ı işgal etti ve Abbasi yönetimine son verdi.



TÜRKLERİN İSLAMİYETE HİZMETLERİ
1-İslam dünyasını Bizans’a karşı korudular.

2-İslam dünyasını Haçlılara karşı korudular.

3-İslamiyeti geniş coğrafyalara yaydılar.

4-Müslüman Türk bilginleri ve sanatçıları çalışmaları ile İslam’a hizmet ettiler.



ENDÜLÜS (İSPANYA) EMEVİ DEVLETİ
Kuruluş tarihi: 756

Kurucusu: Abdurrahman

Başkenti: Kurtuba

Yıkılış Tarihi:1031



Endülüs Emevi Devleti’nin parçalanması ile Beni Ahmer Devleti kuruldu. 1492’de bu devlet de yıkıldı.

Avrupa’da 1492’de İslam hakimiyeti sona erince İspanyollar Endülüs’ü harabeye çevirdiler. Büyük ölçüde katliam yaptılar. Camileri ve sanat eserlerini yıktılar. II.Bayezid Oruç ve Hızır reisleri İspanya’daki Müslümanların yardımına gönderdi. Müslümanlar Kuzey Afrika’ya, Yahudiler İstanbul, Selanik ve İzmir’e yerleştirildiler.



ESKİ TÜRK İNANIŞI İLE İSLAMİYET’İN BENZER YÖNLERİ

1-Türklerdeki Göktanrı inancı ile Müslümanlardaki tek tanrı inancının benzer olmaları

2-Türkler Müslümanlar gibi Tanrıya kurban keserlerdi.

3-Türk ahlak anlayışı ile İslam kuralları benziyordu.

4-Türklerdeki ahiret inancı, cennet-cehennem kavramları Müslümanlar ile benzeşiyordu.

5-Türklerdeki cihan hakimiyeti düşüncesi Müslümanlardaki cihat kavramı ile benzeşiyordu.

6-Göktanrı inancında din adamları halktan üstün değildi. İslam’daki imamlar da ayrıcalıklı bir sınıf oluşturmuyordu.

7-Türkler temizliğe önem verirlerdi. İslamiyet’te de temizlik imandan geliyordu.

8-Türklerdeki ozan ve kamlar, İslam dünyasındaki dervişlere benziyorlardı.

9-Türklerdeki alp kavramı, İslam dünyasındaki eren kavramı ile benzeşiyordu.

10-Türkler diğer dinlere karşı hoşgörüye sahipti. İslamiyet de hoşgörü diniydi.



TÜRKLERİN MÜSLÜMAN OLMALARI
Türkler 750 yılında Müslümanlar ile Çinliler arasında yapılan Talas Savaşı sonunda Müslüman oldular.

İlk Müslüman olan Türkler, Karluk, Yağma ve Çiğil boylarıdır.

10.yüzyılda Oğuzlar Müslüman olmaya başladılar.

İlk Müslüman kavim, İtil (Volga) Bulgarları, İlk Müslüman Türk devleti Karahanlılar, İlk Müslüman Türk İmparatorluğu Büyük Selçuklulardır.



EMEVİLERDE HALK
1-Müslüman Araplar

2-Mevali: Arap olmayan Müslümanlardır. Emevilerin 2. sınıf gördüğü bir toplumsal kesimdir.

3-Zımmiler: Müslüman olmayan halk

4-Köleler: Savaş esirleri veya satın alınan kişiler



İSLAMİ İLİMLER


TEFSİR: Tefsir, Kuran’ın yorumlanmasıdır. Tefsir yapana müfessir denilir. Ünlü müfessirler Zemahşeri, Muhiddin Arabi ve Taberi’dir.



HADİS: Peygamberimizin söz ve hareketlerine denir. Hadis yazanlara muhaddis adı verilir. Hadis kitaplarından özellikle 6 tanesi Müslüman alimler tarafından rağbet görmüş ve bunlara Kütüb-i Sitte adı verilmiştir. Buhari ve Müslim en ünlü hadis bilginlerindendir.



FIKIH: İslam hukukuna fıkıh adı verilir. Fıkıh alimlerine fukaha, verdikleri kararlara fetva adı verilir. Ebu Hanife, İmam Malik, İmam Şafii ve Ahmed b. Hanbel dört büyük fıkıh alimidir.



KELAM: İslam ilahiyatına kelam denir. Allah’ın sıfatlarını, peygamberlik, insanın dindeki yeri ve anlamını, ahiret ile ilgili konuları ele alır. Gazali, en önemli kelam alimidir.



ARAP İSRAİL SAVAŞLARI VE FİLİSTİN MESELESİ

FİLİSTİN MESELESİ



Filistin bölgesi Yahudilerin kutsal topağıdır. Yani Hz.Musa’ya Tevrat’ta vaad edilen topraklardır ( Arz-ı Mevud).

Yahudiler M.Ö. Filistin’den sürüldüler ve dünyaya yayıldılar.

Osmanlı padişahı II.Abdülhamid’den Filistin bölgesini satın almak istediler. Abdülhamid bölgeyi satmadı.

1920’de Yahudiler Filistin’den bir miktar toprak alıp bölgeye yerleştiler.

II. Dünya Savaşı’ndan sonra dünya Yahudilerinin neredeyse tamamı Filistin’e göç etti.

1948’de Yahudiler, Filistinlileri bölgeden atmaya başladılar.

14 Mayıs 1948’de İsrail Devleti kuruldu.

ABD, Sovyetler Birliği bu devleti tanıdı. Mısır, Ürdün, Suriye ve Lübnan ise İsrail’e savaş açtı.

Savaş 40 yıl sürdü.

1988’de Filistin Kurtuluş Örgütü yerel direnişi başlattı ( İntifada).

Filistin İslami Direniş Hareketi (HAMAS) İsrail ile sürekli mücadele etti. Bölgedeki savaş halen devam etmektedir.



KIBRIS MESELESİ VE KKTC’NİN KURULUŞU



Kıbrıs, 1571’de Osmanlı topaklarına katıldı.

1878 Berlin Antlaşması’ndan sonra adanın yönetimi İngiltere’ye bırakıldı.

II.Dünya Savaşı’ndan sonra Kıbrıslı Rumlar adayı Yunanistan’a bağlamak için çalışmaya başladılar.

1955’te Kıbrıslı Rumlar EOKA adlı gizli bir örgüt kurup Enosis ( Kıbrıs-Yunanistan birliği) adına çeşitli eylemlerde bulundu.

Türkiye, Yunanistan ve İngiltere sorunu çözmeye çalıştılar ve 1960’da Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu. Cumhurbaşkanlığına Rum lideri Makarios, yardımcılığına Dr. Fazıl Küçük getirildi.

1963’ta Makarios anayasayı değiştirmek istedi ve olaylar başladı.

1963’te Rumlar köyleri basarak Türkleri öldürdüler.

8-9 Ağustos 1963’te Türk uçakları Rum hedeflerini bombaladı. Türk donanması Akdeniz’e açılınca saldırılar yavaşladı.

1974’te Enosis’i erken bulan Makarios görevden uzaklaştırıldı. Yerine EOKA lideri Nicos Sampson getirildi.

Nicos Sampson liderliğindeki Rumlar Türklere karşı geniş çaplı saldırı başlattılar.

Türk ordusu 20-22 Temmuz 1974’te 1. Kıbrıs Barış Harekatı ile Girne ve çevresini kontrol altına aldı.

Bu harekat sonuç vermeyince Türk ordusu 14-16 Ağustos 1974’te 2. Kıbrıs Barış Harekatı’nı düzenledi ve adanın % 38’i Türk hakimiyetine girdi.

Yunanistan, Rusya ve ABD harekata büyük tepki gösterdiler. ABD 1975’ten 1978’e kadar Türkiye’ye ambargo uyguladı.

15 Mayıs 1983’te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kuruldu. Cumhurbaşkanlığına Rauf Denktaş seçildi.

Nicos Sampson 2001’de ölmüştür.

25 Nisan 2004’te ada halkı Annan planı için referanduma gitti. Plan sonucunda iki toplum bir devlet adı altında birleşecekti. Fakat referandumdan Türk tarafından evet, Rum kesiminden hayır sonucu çıktı. Kıbrıs sorunu 2004’te halen devam etmektedir.



İRAN-IRAK SAVAŞI (1980-1988)



1958’de Irak’ta krallık yönetimi devrilince İran- Irak arasında gerginlik başladı.

İki ülke arasında su yolu, Körfez adaları meselesi bulunuyordu.

1975’te iki ülke arasında Cezayir Antlaşması imzalandı. Antlaşmaya göre Şattül-Arap’ın en derin noktasından geçen çizgi sınır kabul edildi.

1979’da İran’da Şah’ın devrilmesi ve Humeyni’nin başa gelmesiyle İran-Irak ilişkileri en gergin safhasına ulaştı.

Saddam Hüseyin, 1980’de sınırı 500 km. geçerek İran’a saldırdı. Saddam, su yolunun kontrolünü ele geçirmek istiyordu.

İran-Irak savaşında bütün cephelerde İran galipken ABD Körfez’e donanma yolladı.

ABD, 1988’de İran havayollarına ait bir yolcu uçağını düşürünce İran barışı kabul etti.

İki ülke arasında barış 1990’da Irak’ın Kuveyt’i işgal etmesi ve ABD ile savaş tehlikesi başlayınca mümkün olabildi. Irak, işgal ettiği toprakları tek taraflı olarak boşalttı.



IRAK’IN KUVEYT’İ İŞGALİ VE KÖRFEZ KRİZİ



İran ile 8 yıl savaşan Irak büyük borca girmişti.Saddam’ın dış borcu 80 milyar doları bulmuştu.

Saddam, Batılı ülkelerden yeni kredi talebinde bulundu. Aldığı kredileri ileride petrol fiyatları yükselince ödeyecekti.

İran-Irak savaşında bu ülkelerin petrol üretimi azalınca Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri petrol üretim miktarlarını arttırmış ve bunun sonucu olarak da dünya petrol fiyatları düşmüştü.

Saddam’ın kredi isteğine Batılı devletler olumlu cevap vermediler.

Bunun üzerine Saddam, Irak-Kuveyt sınırında Irak’a ait topraklardan petrol çıkardığı iddiası ile Kuveyt’ten 24 milyar dolar istedi. Bu isteğin kabul edilmemesi üzerine Irak birlikleri 2 Ağustos 1990’da Kuveyt’i işgal etti ve Kuveyt’i kendi topraklarına kattığını açıkladı.

1991’de ABD, Mısır ve Suriye’nin de dahil olduğu 32 ülke Irak’a karşı Çöl Kalkanı Operasyonu’nu başlattı. Birleşik Güçler Irak’ı yoğun hava bombardımanına tuttular.

Irak, İsrail ve Suudi Arabistan’a Scud füzeleri göndererek yanıt verdi.

ABD’nin yaptığı kara harekatı sonucunda 1991’de Irak savaşa son verdi ve Kuveyt’i boşalttı.

ABD, Irak’ı 2001’e kadar 3 kez bombaladı.

ABD, kimyasal silah ürettiği gerekçesi ile 2003’te Irak’ı işgal etti. ABD’nin bölgedeki işgali 2004 yılında hala devam etmektedir.



PAKİSTAN
Pakistan ve Hindistan’ın bulunduğu topraklar 18. yüzyıldan itibaren İngiltere’nin sömürgesi altına girdi.

İngiltere’ye karşı direniş 18. yüzyılda başladı ve 1917’de Mahatma Gandi’nin ortaya çıkması ile hızlandı.

1940’da bağımsız Pakistan devletinin kurulması kararlaştırıldı. Bu hareketin önderliğini Muhammet Ali Cinnah yapıyordu.

1946’da Hint Yarımadası’nda Hindistan ve Pakistan adlarıyla iki devletin kurulmasına karar verildi.

İngiltere 1947’de Hint Yarımadası’ndan tamamen çekildi.

Müslümanların kurduğu devlet Pakistan’dı. Pakistan iki bölümden oluşur. Batı Pakistan (bugünkü Pakistan), diğeri Doğu Pakistan (bugünkü Bangladeş)



HİNDİSTAN-PAKİSTAN ÇEKİŞMESİ
Pakistan ile Hindistan arasındaki en önemli sorun Keşmir sorunu idi.

Verimli topraklara sahip olan Keşmir halkının büyük çoğunluğu Müslüman’dı.

İngiltere Keşmir’in yönetimini Hintli bir mihraceye verdi. 1947’de mihrace Keşmir’i Hindistan’a kattı. Bu olay 1948’de Hindistan ile Pakistan arasında savaşın çıkmasına sebep oldu.

Birleşmiş Milletlerin de defalarca araya girmesi ile yapılan antlaşmalar ile Keşmir sorunu çözülemedi.

1971’de Doğu Pakistan Hindistan’ın desteği ile ayaklanarak Bangladeş adı ile bağımsızlığını ilan edince savaş yeniden başladı. 16 Aralık 1971’de yenilen Pakistan Bangladeş’in kurulduğunu resmen ilan etti.



AFGANİSTAN
Afganistan’da feodal bir sistem ve kabile yaşamına dayalı bir toplumsal yapı vardı.

Rusya’nın Asya’da yayılması İngiltere’yi endişelendirdi. İngiltere, Rusya’nın Afganistan’a yayılmasını engellemek ve Hindistan sömürgesinin kuzey sınırını güvence altına almak istiyordu.

Afganistan 1880’de imzaladığı bir antlaşma ile İngiltere’nin egemenliği altına girdi.

I.Dünya Savaşı’ndan sonra Afganistan İngiltere’nin sömürgesi olma durumundan kurtuldu.

1919 Rawalpindi Antlaşması ile Afganistan bağımsız oldu.

Rusya’nın asıl amacı Afganistan’ı ele geçirerek Basra Körfezi’ne, Orta Doğu petrollerine ve Hint Okyanusu’na ulaşmaktı.

1973’te Afganistan’da krallık rejimi devrilerek yerine cumhuriyet kuruldu.

1979 yılında Rusya Afganistan’ı işgale başladı.

Başta ABD olmak üzere birçok ülke Rusya’nın Afganistan’ı işgaline tepki gösterdi. 1988 Cenevre Antlaşması ile Rusya Afganistan’dan çekilmeyi kabul etti ve 1988-1989 yılları içerisinde Afganistan’dan çekildi.

ABD, 2000 yılında İslami terörün merkezi olarak gördüğü Afganistan’ı işgal etti. İşgal 2004’te halen sürmektedir.





SSCB (SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLER BİRLİĞİ) YÖNETİMİNDEKİ TÜRK TOPLULUKLARININ DURUMU



1917 Ekim devriminden sonra Rusya’da Çarlık rejimi yıkılmış, yerine komünist rejim kurulmuştu.

Yeni yönetim Rus olmayan milletlere Rusya’nın himayesinde muhtar hükumetler kurma hakkını tanıdı. Bundaki amaç Türklerin ve diğer milletlerin sempatisini kazanmaktı.

1916’da doğu Türk illerinde milli bir harekat başlatıldı. Buna Basmacılık hareketi adı verilir.Rusya bu harekatı şiddetle bastırdı.

SSCB 15 müttefik cumhuriyetten meydana gelen bir cumhuriyetler topluluğudur. Bu birleşik cumhuriyetlerin dışında 16 muhtar cumhuriyeti bulunur.

Rusya 1917’den 1991’e kadar bağımsızlık hareketleri ile uğraşmıştır. 1991’de Gorbaçov’un görevden çekilmesiyle SSCB tarihe karıştı.

SSCB dağılmaya başlayınca Azerbaycan, Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan bağımsızlıklarını ilan ettiler.



KAZAKİSTAN
Türk cumhuriyetleri arasında yüzölçümü en geniş olanıdır. Başkenti Alma Ata iken 1998’de Astana olmuştur.



TÜRKMENİSTAN
Türk cumhuriyetleri arasında Kazakistan’dan sonra en geniş topraklara sahip olanıdır. Başkenti Aşkabad’dır.



KIRGIZİSTAN
Başkenti Bişkek’tir.



ÖZBEKİSTAN
Toprakları Maveraünnehir’dedir. Başkenti Taşkent’tir.



AZERBAYCAN
Azerbaycan üzerinde iki antlaşma yapılmıştır.

1-Gülistan Antlaşması

2-Türkmençay Antlaşması



Bu antlaşmalarla Azerbaycan Rusya ile İran arasında paylaşılmıştır.

Kafkasya ile Azerbaycan arasını kontrol eden Rusya 70 bin Ermeni’yi Karabağ, Nahcivan ve Erivan’a yerleştirmiştir. Böylece Türkiye ile Azerbaycan arasına Ermeni tampon bölgesini koyan Ruslar, Azeri-Ermeni çatışmasını başlatmışlardır.

Kafkasya’daki Rus işgallerine karşı 25 yıl boyunca mücadele veren Şeyh Şamil Azerbaycan’ın en büyük kahramanıdır.

Azerbaycan 1918’de bağımsız oldu. Başkenti Bakü’dür.



MİLLETLERARASI TEŞKİLATLAR VE İSLAM DÜNYASI

İslam ülkelerinin hemen hepsinin yer aldığı tek milletler arası kuruluş Birleşmiş Milletler Teşkilatı’dır.



İSLAM ÜLKELERİ TEŞKİLATLARI
1-Arap Birliği

2-Bağdat Paktı (CENTO)

3-Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği Teşkilatı (RCD)

4-Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO)

5-Afrika Birliği Örgütü

6-İslam Konferansı Teşkilatı

7-Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİB)



Bunlar arasında en önemlisi İslam Konferansı Teşkilatı’dır. Türkiye bu teşkilatın başkanıdır.